Op dit moment wordt hard gewerkt aan de energietransitie. Ook is al langer het volle stroomnet onderwerp van gesprek. Maar hoe zit dat eigenlijk met al die kabels en leidingen die onder de grond liggen. Mag een netbeheerder zomaar een kabel door uw grond trekken? Hoe zit dat met het buurtinitiatief waarbij de leidingen van de warmtepomp worden aangelegd door uw grond? Kunt u op het bedrijventerrein met elkaar samen een stroomnet aanleggen? Mag u zomaar door de grond van een ander een kabel of leiding aanleggen?

Eigendom van de grond

Het uitgangspunt is dat de eigenaar van de grond, binnen de grenzen van de wet- en regelgeving, alles met de grond mag doen en laten wat hij of zij wil. U hoeft niet te accepteren dat een ander een kabel of een leiding door uw grond heen aanlegt. Hierop bestaan enkele uitzonderingen. Bijvoorbeeld kan het zo zijn dat de kabel of leiding zo diep onder de grond wordt aangelegd dat u als eigenaar daar geen belang bij heeft. Hoe diep de kabel of leiding moet liggen hangt af van het geval. In de rechtspraak zijn voorbeelden te vinden die uiteenlopen van 65 centimeter (ECLI:NL:RBZWB:2025:1775) tot wel 33 meter (ECLI:NL:RBROT:2023:12399).

Afspraken met de eigenaar van de kabel of leiding

Als iemand door uw grond een kabel of leiding aan wil leggen zal diegene met u daarover afspraken moeten maken. Heeft u bijvoorbeeld een energiecontract afgesloten dan zal in dat contract een bepaling zijn opgenomen over de kabel die in uw grond is of wordt aangelegd. Het is ook mogelijk dat met u nadere afspraken worden gemaakt. Dit zal verschillend zijn afhankelijk van welk soort kabel of leiding wordt aangelegd. Wordt bijvoorbeeld een riool door uw perceel aangelegd dan kan het zijn dat een erfdienstbaarheid is of wordt gevestigd of dat dit via de gemeente is geregeld op basis van de gemeentelijke of overheidsbevoegdheden.

Eigendom van de kabel of leiding

Als een kabel of leiding door uw grond wordt aangelegd betekent dit niet dat u eigenaar wordt van deze kabel of leiding. Aan het begin van deze eeuw zijn naar aanleiding van enkele vragen die toendertijd gesteld werden nadere regels opgesteld (zie o.a. ECLI:NL:HR:2003:AD3578). De kabel of leiding is aan een afzonderlijk eigendomsrecht gekoppeld, behoudens enkele uitzonderingen. Het is van belang om per kabel en leiding te bepalen waar het eigendom van de beheerder ophoudt en uw eigendom begint.

Bent u voornemens om op het bedrijventerrein of binnen de buurtgemeenschap een gezamenlijke kabel of leiding aan te leggen om samen het bedrijventerrein of de buurt te voorzien van (groene) energie dan is het van belang deze vraag vooraf te stellen. Ondanks dat u gezamenlijk de kabel enkel binnen uw eigen percelen aanlegt zult u wel afspraken vast moeten leggen. De eigendom van de kabel of leiding ligt dan namelijk bij die gemeenschap en doorkruist uw persoonlijke eigendomsrecht.

Moet u medewerking verlenen aan onderhoud of vervanging

Afhankelijk van de afspraken die zijn vastgelegd kunt u gehouden zijn medewerking te verlenen aan het onderhoud of zelfs de vervanging van de kabels en leidingen. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat u toegang tot uw grond moet verschaffen. Is niets afgesproken over het onderhoud dan volgt uit de wet dat u onder bepaalde omstandigheden alsnog medewerking moet verlenen. Daarvoor is wel nodig dat u tijdig op de hoogte wordt gesteld en eventueel daarvoor wordt gecompenseerd.

Kunt u eisen dat de kabel of leiding wordt verwijderd

Als iemand zomaar en zonder toestemming een kabel of leiding door uw grond aanlegt kunt u verlangen dat deze weer verwijderd wordt. De praktijk leert wel dat dit niet altijd mogelijk is. Als u weinig hinder ondervindt van bijvoorbeeld een internetkabel dan zal dit worden meegenomen in de afweging. Daartegenover kan bijvoorbeeld staan dat de verwijdering van de kabel betekent dat de hele wijk zonder internet komt te zitten. Het is daarom van belang van tevoren goede afspraken te maken over de aanleg en het onderhoud van de kabels en leidingen. U mag in ieder geval niet zomaar zelf de kabel verwijderen (zie bijvoorbeeld ECLI:NL:GHDHA:2023:2461).

Manieren om afspraken vast te leggen

Er is geen vaste wijze om de afspraken vast te leggen. Vaak wordt gebruik gemaakt van een opstalrecht. Dit komt doordat voor de eeuwwisseling de regelgeving anders was ingericht en het vestigen van een opstalrecht toen meerdere functies vervulde. Andere manieren om afspraken vast te leggen kunnen zijn het vestigen van een erfdienstbaarheid of het sluiten van een overeenkomst al dan niet als kwalitatieve verplichting. Afhankelijk van wat afgesproken wordt kan het voldoende zijn om alleen een overeenkomst te sluiten. Het kan ook zijn dat de afspraken in het openbare register bij het Kadaster worden vastgelegd om meer zekerheid te bieden. Daarnaast hebben overheidsinstanties ook nog enkele bevoegdheden waaruit de bevoegdheid voort kan komen om een kabel of leiding aan te mogen leggen door uw grond.

Gaat u een kabel of leiding aanleggen door de grond van een ander?

Wordt er een kabel of leiding door uw grond aangelegd?

Of wilt u advies om uw situatie te beoordelen neem dan gerust contact op.

Deze blog beschrijft slechts enkele hoofdlijnen, beoogt niet volledig te zijn en is alleen bedoeld als een oriëntering van het toe te passen recht voor de in deze blog beschreven situaties. Aan deze blog kunnen dan ook geen rechten worden ontleend.